Agencja celna

Odprawa towarów powracających jest tematem wymagającym sporej wiedzy zarówno od importera jak i agencji celnej. Są to bowiem towary nieunijne (krajowe), które posiadały status towaru unijnego, ale utraciły go na skutek wyprowadzenia poza unijny obszar celny. Co zatem warto wiedzieć o towarach powracających w kontekście zwolnienia z należności celnych przywozowych?

Po zmianach przepisów Poczta Polska wyręcza odbiorców przesyłek spoza UE (listów z towarami, jak i paczek) o wartości do 150 euro. Podlegają one opodatkowaniu VAT, ale są zwolnione z opłat celnych.

Po dotarciu przesyłki do Polski Poczta Polska dokonuje na rzecz odbiorcy elektronicznego zgłoszenia celnego, które następnie zostaje przesłane do obsługiwanego przez Krajową Administrację Skarbową systemu AIS/e-COMMERCE. Na podstawie danych zawartych w zgłoszeniu KAS oblicza należności podatkowe, które Poczta Polska jest zobowiązana pobrać i odprowadzić do KAS. Po dopuszczeniu do obrotu towarów znajdujących się w przesyłce wydaje ją do doręczenia adresatowi.

Przesyłki o wartości powyżej 150 do 1000 euro podlegają zarówno podatkowi VAT, jak i opłatom celnym. W tym przypadku należy w placówce Poczty Polskiej udzielić jej pełnomocnictwa do wykonania zgłoszenia celnego. Osoba fizyczna musi wówczas okazać dowód osobisty, natomiast osoba prawna dostarczyć numery NIP, REGON oraz EORI.

Najistotniejszą informacją dotyczącą towarów powracających jest fakt, że mogą być ponownie wprowadzone do Polski, dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym i być zwolnione z należności celnych przywozowych. Jest jednak jeden podstawowy warunek zwolnienia – od daty wyprowadzenia towarów powracających do daty ponownego ich wprowadzenia nie może minąć więcej czasu niż trzy lata. Wprawdzie istnieją szczególne okoliczności, w których trzyletni okres może zostać przez organy celne wydłużony, ale jak dotąd takie przypadki praktycznie nie miały miejsca. Równie istotnym warunkiem wpływającym na zwolnienie z opłat celnych towarów powracających jest zastrzeżenie, że powinny one wrócić w takim stanie, w jakim zostały wywiezione. 

Zwolnienie z należności przywozowych – co, kto, jak?

Wokół towarów powracających narosło wiele nieporozumień, dlatego poniżej wyjaśniamy jak z towarami powracającymi i związanym z nimi zwolnieniem z opłat celnych przywozowych, postępować w praktyce. Po pierwsze zwolnienie z cła jest związane z towarem, dlatego przysługuje ono każdemu importerowi towarów powracających (nie tylko eksporterowi – do eksportera ograniczone jest zwolnienie z podatku VAT). Zgłoszenia towaru powracającego dotyczącego dopuszczenia go do obrotu, można dokonać w każdym urzędzie celnym. W tym celu trzeba wypełnić formularz INF3, czyli dokument informacyjny dotyczący danego towaru powracającego, wystawiany podczas wywozu towaru. Na dokumencie należy wpisać tak zwane „cechy” produktu czyli symbole, na podstawie których można towar zidentyfikować, podając np. numery seryjne urządzenia czy dodatkowo załączając jego zdjęcie.  

Z dokumentu INF3 musi wynikać, że towar, który wraca, jest tym samym towarem, który został wcześniej wywieziony. Agencja celna, która dokonuje odprawy celnej, określa to jako „zwrot towaru”, natomiast dokument INF3 pomaga w udowodnieniu tego faktu. Cała procedura powinna zakończyć się zwolnieniem z należności celnych.

Więcej informacji na temat towarów powracających znajduje się w dziale II kodeksu celnego w art. 191-193 oraz w art. 203 Unijnego Kodeksu Celnego.

1 lipca 2021 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o VAT, wdrażająca w Polsce tzw. pakiet VAT dla e-commerce. Od tego dnia każdy odbiorca przesyłek pochodzących spoza Unii Europejskiej, np. z Wielkiej Brytanii czy Chin, musi zapłacić należności celno-podatkowe. Nowe prawo ujednolica procedury i zasady obowiązujące w całej Unii Europejskiej.

Po zmianach przepisów Poczta Polska wyręcza odbiorców przesyłek spoza UE (listów z towarami, jak i paczek) o wartości do 150 euro. Podlegają one opodatkowaniu VAT, ale są zwolnione z opłat celnych.

Po dotarciu przesyłki do Polski Poczta Polska dokonuje na rzecz odbiorcy elektronicznego zgłoszenia celnego, które następnie zostaje przesłane do obsługiwanego przez Krajową Administrację Skarbową systemu AIS/e-COMMERCE. Na podstawie danych zawartych w zgłoszeniu KAS oblicza należności podatkowe, które Poczta Polska jest zobowiązana pobrać i odprowadzić do KAS. Po dopuszczeniu do obrotu towarów znajdujących się w przesyłce wydaje ją do doręczenia adresatowi.

Przesyłki o wartości powyżej 150 do 1000 euro podlegają zarówno podatkowi VAT, jak i opłatom celnym. W tym przypadku należy w placówce Poczty Polskiej udzielić jej pełnomocnictwa do wykonania zgłoszenia celnego. Osoba fizyczna musi wówczas okazać dowód osobisty, natomiast osoba prawna dostarczyć numery NIP, REGON oraz EORI.

Przesyłki spoza Unii Europejskiej o wartości powyżej 1000 euro

Poczta Polska nie może dokonywać zgłoszeń celnych, jeśli wartość towaru w przesyłce przekracza 1000 euro, a także, gdy przesyłka zawiera towary akcyzowe oraz towary objęte ograniczeniami lub zakazami obrotu (są to m.in. lekarstwa, środki ochrony roślin i broń).

Przesyłki spoza Unii Europejskiej o wartości powyżej 1000 euro należy zgłosić samodzielnie lub przy pomocy agenta celnego. W agencji celnej Bial-Mich szybko i skutecznie zajmujemy się zgłaszaniem przesyłek spoza UE (Chin, USA, Kanady, Wielkiej Brytanii i innych krajów), zarówno zamówień e-commerce, jak i przesyłek prywatnych o wartości wyższej niż 1000 euro.

Przesyłki spoza Unii Europejskiej o wartości poniżej 45 euro

Po wejściu w życie nowych przepisów w dalszym ciągu można skorzystać ze zwolnienia z cła i VAT, gdy wartość przesyłki nie przekracza 45 euro i jest ona wysłana przez osobę fizyczną do osoby fizycznej. Taka przesyłka musi mieć charakter okazjonalny i zawierać towary stanowiące prezent. Podlega ona dodatkowo bardzo ważnemu ograniczeniu: przesyłka-prezent, za którą nie chcemy płacić należności podatkowo-celnych, nie może zawierać towarów akcyzowych, np. alkoholu, perfum czy wyrobów tytoniowych w ilościach przekraczających dozwolone przepisami.

Mienie przesiedlenia to rzeczy przeznaczone do własnego użytku bądź do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego, które są przewożone w ramach przeprowadzki z jednego kraju do drugiego. Zasady przewozu mienia przesiedleńczego są uzależnione od państwa, z którego następuje przeprowadzka.

W skład mienia przesiedlenia wchodzą m.in.: majątek ruchomy gospodarstwa domowego (rzeczy osobiste, umeblowanie i wyposażenie przeznaczone na własny użytek lub do zaspokojenia potrzeb gospodarstwa domowego), rowery i motocykle, prywatne pojazdy mechaniczne wraz z przyczepami, a także przyczepy campingowe, łodzie wycieczkowe i prywatne samoloty, zwierzęta domowe i wierzchowe oraz instrumenty.

Mienie przesiedlenia – przewóz z terytorium Unii Europejskiej

Polska, będąca częścią Unii Europejskiej, jest objęta unią celną zakazującą stosowania ceł przywozowych i wywozowych pomiędzy państwami członkowskimi. Rzeczy przywożone do Polski z terytorium Unii Europejskiej, w tym mienie przesiedleńcze, nie podlegają obowiązkowi zapłaty cła.

Zwolnienie z cła nie obowiązuje w przypadku napojów alkoholowych, tytoniu, środków transportu, które służą do prowadzenia działalności gospodarczej oraz towarów, które wykorzystywane są do działalności zawodowej lub zarobkowej (nie dotyczy to sprzętu potrzebnego do wykonywania zawodu).

Mienie przesiedleńcze można przewozić partiami nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy, licząc od daty ustalenia miejsca zamieszkania na obszarze celnym Unii Europejskiej.

Co ważne – mienie osobiste nie może mieć takiego charakteru bądź ilości, która wskazywałaby, że jest przewożone w celach handlowych.

Mienie przesiedlenia – przewóz spoza terytorium Unii Europejskiej

Mienie przesiedlenia przywożone do Polski z państwa trzeciego, na przykład z Wielkiej Brytanii, która od stycznia 2021 roku nie jest już członkiem Unii Europejskiej, może być zwolnione z cła. Jednym z warunków zwolnienia mienia z cła będzie w tym przypadku udokumentowanie przez osobę fizyczną, która chce się przesiedlić, co najmniej 12-miesięcznego nieprzerwanego okresu zamieszkiwania na terytorium Wielkiej Brytanii.

Potwierdzeniem będzie w tym przypadku umowa o pracę zawarta na minimum 12-miesięczny okres czasu lub zaświadczenie z urzędu skarbowego o opłacaniu podatków przez okres co najmniej 12 miesięcy. Dokumentem potwierdzającym mogą być również comiesięczne rachunki telefoniczne opłacane przez nieprzerwany okres minimum 12 miesięcy.

Jak zgłosić mienie przesiedleńcze?

Przewóz mienia przesiedlenia na terytorium Polski należy uprzednio zgłosić organowi celnemu znajdującemu się w Polsce do procedury dopuszczenia do obrotu. W następnej składa się wniosek o zwolnienie celne i do procedury tranzytu.

W agencji celnej Bial-Mich zajmujemy się wszystkimi kwestiami związanymi z dokonaniem zgłoszenia celnego, w tym złożeniem zabezpieczenia należności celnych oraz podatkowych.

Jakie dokumenty są potrzebne do mienia przesiedleńczego?

Obowiązkiem wnioskodawcy jest dołączenie do zgłoszenia celnego spisu przewożonych rzeczy wraz z oszacowaniem ich wartości oraz dowodów potwierdzających zakończenie pobytu na terenie innego kraju, dokumentów potwierdzających okresy korzystania i posiadania mienia oraz dokumentów potwierdzające przebywanie na terenie danego kraju przez wymagany odgórnie okres czasu (umowa o pracę, umowa najmu mieszkania).

Sprowadzenie pojazdu w ramach mienia przesiedleńczego

Jednym z najczęstszych składników majątku wchodzącego w skład mienia przesiedleńczego jest samochód. Uzyskanie statusu mienia przesiedlenia pozwala na uzyskanie zwolnienia z podatku akcyzowego, VAT i cła (dotyczy to wyłącznie osób wracających spoza Unii Europejskiej).

Aby uzyskać zwolnienie z cła, którym są objęte pojazdy przywożone spoza krajów Unii Europejskiej (Norwegia, Wielka Brytania), należy zgłosić taką chęć w oddziale celnym / urzędzie celno-skarbowym w Polsce. Warunki uzyskania zwolnienia z cła są takie same jak w przypadku zwolnienia z podatku akcyzowego w krajach Unii Europejskiej: jest to minimum 12-miesięczny, udokumentowany pobyt w danym kraju oraz co najmniej 6-miesięczny okres posiadania auta. Samochód trzeba jak najszybciej zarejestrować po przyjeździe do kraju!

Mienie przesiedlenia a rejestracja samochodu osobowego

Aby zarejestrować pojazd sprowadzony w ramach mienia przesiedlenia, należy objąć go procedurą celną tranzytu w pierwszym urzędzie celnym Unii Europejskiej. Następnie trzeba zgłosić dopuszczenie towaru do obrotu (w formie dokumentu SAD lub w formie komunikatu elektronicznego do systemu AIS/IMPORT). Do rejestracji pojazdu na terytorium RP potrzebny będzie oryginał dokumentu celnego SAD.

W agencji celnej Bial-Mich zajmujemy się kompleksowo wszystkimi czasochłonnymi formalnościami związanymi z rejestracją pojazdu z zagranicy przez mienie przesiedlenia.

Podatnicy podatku od towarów i usług, którzy importują towary na terytorium Unii Europejskiej, mogą skorzystać z uproszczenia, jakim jest procedura importu w ramach art. 33a ustawy o VAT.  Oznacza to, że mogą nie zapłacić należnego podatku VAT przy zgłoszeniu celnym i wpłacić go dopiero przy składaniu miesięcznej deklaracji podatkowej.

Procedura uproszczona w imporcie

Procedura uproszczona VAT w imporcie jest pewnego rodzaju preferencją w rozliczeniu podatku, dlatego skorzystanie z tej możliwości wiąże się z koniecznością spełnienia szeregu warunków formalnych. Przede wszystkim, aby podatnik mógł z takiej preferencji skorzystać, w pierwszej kolejności musi być podatnikiem VAT czynnym – bez względu na to, czy stosowane są uproszczenia celne, czy nie. Oczywiście rozliczenie podatku VAT w uproszczonym imporcie towarów  wymaga posiadania odpowiednich dokumentów.

Zgodnie z art. 33a ust. 2 ustawy o VAT przepis ust. 1 stosuje się pod warunkiem przedstawienia przez podatnika naczelnikowi urzędu celnego, przed którym dokonuje on formalności związanych z importem towarów wydanych nie wcześniej niż 6 miesięcy przed dokonaniem importu:

• zaświadczeń o braku zaległości we wpłatach należnych składek na ubezpieczenie społeczne oraz we wpłatach poszczególnych podatków stanowiących dochód budżetu państwa, przekraczających odrębnie z każdego tytułu, w tym odrębnie w każdym podatku, odpowiednio 3% kwoty należnych składek i należnych zobowiązań podatkowych w poszczególnych podatkach (udział zaległości w kwocie składek lub podatku ustala się w stosunku do kwoty należnych wpłat za okres rozliczeniowy, którego dotyczy zaległość);
• potwierdzenia zarejestrowania podatnika jako podatnika VAT czynnego.

W przypadku zastosowania procedury uproszczonej podatnik może rozliczyć kwotę podatku należnego z tytułu importu towarów w deklaracji podatkowej składanej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu tych towarów.

Instytucja ta określana jest jako system odroczonego rozliczenia. Oznacza to, że importer zamiast, tak jak dotychczas, wpłacać podatek należny z tytułu importu do Urzędu Celno-Skarbowego, wykazuje go jako podatek należny i naliczony w deklaracji podatkowej w formie pliku JPK_VAT za miesiąc, w którym powstaje obowiązek podatkowy z tytułu importu.

Kolejny warunek wynikający z art. 33a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT wiąże się z obowiązkiem dokonania zgłoszeń celnych przez przedstawiciela bezpośredniego lub pośredniego. Warunek ten uwzględniła nowelizacja ustawy o VAT – obowiązujące on od 1 lipca 2020 r. Przedstawicielstwo bezpośrednie to działanie w imieniu i na rzecz innej osoby, natomiast przedstawicielstwo pośrednie – we własnym imieniu na rzecz innej osoby. Przedstawicielem celnym będzie więc osoba, która została ustanowiona przez inną osobę celem prowadzenia czynności i załatwiania formalności celnych, solidarnie odpowiadająca za zapłatę podatku oraz ewentualnych odsetek.

Korekta deklaracji VAT z tytułu importu towaru

Jeśli przedsiębiorca nie rozliczył w całości lub części należnego VAT z tytułu importu towaru, może dokonać korekty złożonej deklaracji w ciągu 4 miesięcy od miesiąca następnego po tym, w którym powstał obowiązek podatkowy w zakresie tego importu.

W przypadku nierozliczenia w tym terminie przedsiębiorca traci prawo do rozliczania należnego VAT wykazanego w zgłoszeniu celnym, w odniesieniu do którego nie rozliczył w całości podatku w złożonej deklaracji. Powstaje wtedy dług celny, w ramach którego importer będzie zobowiązany do wpłaty nierozliczonego podatku wraz z odsetkami.

Procedura 42 stosowana jest w przypadku, gdy przedsiębiorca importuje towary z państwa trzeciego do państwa członkowskiego Unii Europejskiej z wykorzystaniem pierwszego państwa członkowskiego jako punktu wprowadzenia towarów na terytorium UE.  

Import towarów – na czym polega procedura celna 42?

Procedura celna 42 adresowana jest do zagranicznych przedsiębiorstw importujących towary do Unii Europejskiej przez terytorium Polski i jest alternatywą dla zgłoszeń tranzytowych w systemie NCTS. Pozwala importerom skorzystać podmiotom, prowadzącym działalność gospodarczą ze zwolnienia z podatku VAT od towarów przy spełnieniu określonych warunków. Niezależnie od zwolnienia z VAT, import towarów w ramach procedury podlega odprawie celnej. Pierwotnie powstałe należności podatkowe rozliczane są w późniejszym terminie w kraju przeznaczenia towarów w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia, co skutkuje usprawnieniem przepływu towarów.

Jakie warunki należy spełnić, aby skorzystać z procedury 42?

• Kraj wprowadzenia towarów musi być państwem członkowskim UE;
• Kraj końcowego przeznaczenia towarów musi być jednym z 27 państw członkowskich UE;
• Nabywca towaru musi być czynnym podatnikiem VAT, czyli podmiot prowadzący import musi posiadać numer rejestracyjny VAT w państwie, w którym towary będą odprawiane lub posiadać przedstawiciela podatkowego;
• Towary nie mogą być tymczasowo składowane w państwie członkowskim wprowadzenia;
• Towary, które mają być przedmiotem towarzyszącej wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, muszą koniecznie być identyczne z towarami importowanymi zwolnionymi z podatku VAT;
• Dostawa musi być realizowana odpłatnie;
• Dostawa wewnątrzwspólnotowa musi nastąpić natychmiast po przywozie towarów;
• Importer musi okazać dokument przewozowy uzasadniający przepływy wewnątrzwspólnotowe.

Jakie są korzyści z zastosowania procedury celnej 42?

Dzięki możliwości zwolnienia z podatku VAT, import towarów kosztuje mniej, a, procedura celna 42 upraszcza do minimum celne formalności importowe, co wiąże się z obniżeniem kosztów (brak dużego wydatku gotówkowego). Jest ponadto doskonałą alternatywą dla Nowego Skomputeryzowanego Systemu Tranzytowego (NCTS) – nie trzeba składać uprawnionym władzom żadnej deklaracji tranzytowej.

Podatek VAT, tzw. VAT importowy może być zapłacony przez importera dopiero po transakcji sprzedaży (pomijana jest płatność podatku VAT naliczonego), w unijnym kraju przeznaczenia towaru. Kupujący otrzymuje zatem towar, którym może swobodnie dysponować, powinien tylko opłacić w urzędzie skarbowym podatek od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Takie rozwiązanie przyczynia się do większej płynności finansowej przedsiębiorstw, co jest jednym z największych atutów stosowania procedury 42. Warto dodać, że zwolnienie z podatku VAT przy dostawie produktów stosuje się  zarówno podczas importu, jak i dostawy wewnątrzwspólnotowej.

Czym procedura celna 42 różni się od procedury standardowej 40?

Procedurę celną 40 stosuje się w odniesieniu do wszystkich towarów importowanych do Polski spoza Unii Europejskiej, które są następnie sprzedawane w ramach dostawy krajowej. Gdy odprawa celna ma miejsce w Polsce, importer  musi opłacić podatek VAT w terminie 10 dni (licząc od daty powiadomienia o powstaniu zobowiązania), a także ewentualne cło. W ramach procedury celnej 42 importer jest zwolniony z konieczności opłacenia podatku VAT przy dostawie, a także wtedy, gdy następuje transport towaru z Polski do kraju przeznaczenia.

Numer EORI (Economic Operators Registration and Identyfication) jest stosowany do identyfikacji podmiotów gospodarczych w kontaktach z organami celno-skarbowymi na terenie Unii Europejskiej. Przyznawany jest jednorazowo, a jego brak uniemożliwia dokonanie odprawy celnej importowej lub eksportowej w UE i tym samym dokonania wysyłki eksportowej lub obsługi towaru importowanego.

Rejestracja EORI odbywa się w Systemie Elektronicznej Rejestracji Przedsiębiorców (SZPROT). Wnioski składa się za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Służby Celnej (PUESC) pod adresem www.puesc.gov.pl. W ten sam elektroniczny sposób obsługiwane są wnioski o aktualizację danych podmiotu lub dezaktywację numeru EORI.

Przedsiębiorcy, którzy posiadają już numer EORI, nie muszą się rejestrować za pośrednictwem Portalu Usług Elektronicznych Służby Celnej PUESC, ponieważ ich dane zostały automatycznie zmigrowane z rejestru EORI do nowego systemu. Aby uzyskać dostęp do usług elektronicznych świadczonych przez System Informacyjny Służby Celnej (SISC) za pośrednictwem PUESC, przedsiębiorcy muszą założyć konto na PUESC i połączyć zmigrowane dane z kontem zgodnie z opisem zawartym w dokumencie e-Klient Służby Celnej – Instrukcja elektronicznej rejestracji dla potrzeb zarządzania użytkownikami korzystającymi z usług Systemu Informacyjnego Służby Celnej.

Jak uzyskać numer EORI? Nadanie numeru EORI

W Polsce numer EORI może uzyskać tylko firma krajowa lub firma zagraniczna z kraju trzeciego, tj. firma spoza UE,  jeżeli numer ten nie został jej dotąd nadany w jednym z krajów UE. Jest on zawsze konfiguracją kodu kraju + numeru NIP + 00000 (5 zer).

Firma zagraniczna z kraju UE, która posiada numer EORI lub firma spoza UE, która posiada numer EORI nadany w jednym z krajów UE, posługuje się na PUESC numerem EORI nadanym w jednym z krajów UE. Taką firmę należy zarejestrować na PUESC, podając we wniosku ten numer. W przypadku podmiotów z krajów trzecich numer EORI składa się z liter „PL” i ciągu 14 cyfr ze znakiem „Z” na końcu.

Nadawanie numeru EORI następuje w ramach usługi e-Klient Służby Celnej z wykorzystaniem Wniosku o rejestrację danych podmiotu w SISC. 

We wniosku o nadanie numeru EORI należy podać:

• rodzaj podmiotu i obszar działania (z zaznaczonym polem dotyczącym nadania numeru EORI);
• numery identyfikacyjne podmiotu (NIP, REGON, KRS, posiadane numery VAT UE);
• formę prawną prowadzenia działalności;
• kod PKD głównej działalności;
• pełną i skróconą nazwę podmiotu oraz datę rozpoczęcia prowadzenia działalności;
• adres siedziby oraz adres do korespondencji;
• oświadczenia dotyczące: odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia w zakresie prawdziwości danych i informacji podanych we wniosku, wyrażenia zgody na komunikację elektroniczną, wyrażenia zgody na publikację danych podmiotu na stronach Komisji Europejskiej.

Informacja o rejestracji, nadaniu numeru ID SISC oraz numeru EORI zostaje przesłana na konto osoby fizycznej, która wnioskowała o nadanie numeru EORI. W sprawach szczególnych, np. podczas pilnej odprawy celnej, numer EORI zostaje też przekazany do urzędu, w którym dokonuje się takiej odprawy.

Dokument potwierdzający nadanie numeru EORI:

Świadectwo pochodzenia towaru jest dokumentem niezbędnym podczas przeprowadzania międzynarodowych transakcji handlowych, który:

• potwierdza, że produkt został wyprodukowany w kraju, z którego go przywieziono; 
• gwarantuje bezpieczny transport towarów, również w sytuacji wojny czy zakazu importu.

Wyróżniamy dwa typy świadectw pochodzenia towarów: 

• preferencyjne – potwierdzające spełnianie wszystkich wymogów prawnych przez produkty wyprodukowane na terenie Unii Europejskiej. Dzięki temu można naliczać niższe stawki cła;
• niepreferencyjne – potwierdzające pochodzenie towaru z Unii Europejskiej lub z państwa trzeciego, bez prawa do naliczania preferencyjnej stawki cła.

W Polsce za wystawienie świadectwa pochodzenia towarów odpowiada Krajowa Izba Gospodarcza (KIG).

Obydwa rodzaje świadectw są wykorzystywane do innych celów, a ich wystawienie jest regulowane na różnych podstawach prawnych.

Zasady dokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia wywożonych towarów regulują przepisy krajowe 

W dniu 22 sierpnia 2016 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie świadectwa potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towaru (Dz.U. z 22.8.2016 r., poz. 1307). 

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne Minister Finansów określił w drodze ww. rozporządzenia:

• szczegółowe wymogi, jakie powinien spełniać wniosek o wystawienie świadectwa potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towaru oraz samo świadectwo; 
• wzór zarówno wniosku, jak i świadectwa oraz
• sposób i tryb wystawiania przez organy celne świadectwa potwierdzającego niepreferencyjne pochodzenie towaru.

W przypadku gdy warunki z art. 60 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (UKC) są spełnione jedynie w wyniku szeregu czynności lub procesów przeprowadzonych w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej – świadectwo może potwierdzać jedynie, że towar pochodzi z Unii Europejskiej.

Organ celny wystawia świadectwo pochodzenia na wniosek eksportera lub nadawcy towaru. Jego obowiązkiem jest bezpłatne udostępnienie wnioskodawcy formularza wniosku o wystawienie świadectwa pochodzenia i formularza świadectwa pochodzenia jako kompletu formularzy do wypełnienia.

Wniosek o wystawienie świadectwa może złożyć zarówno podmiot unijny, jak i podmiot nieunijny (niemający swojej siedziby na obszarze Unii Europejskiej), jeżeli dokonuje wywozu towarów z Polski. Świadectwa wystawiane w Polsce, a wskazujące jako eksportera podmiot z innego nieunijnego kraju, mogą być odrzucane przez organy celne kraju przywozu.

Formularze wniosku i świadectwa muszą być zgodne z wzorami zawartymi w załącznikach nr 1 i 2 do ww. rozporządzenia.

Uwaga: do wyczerpania nakładów dostępnych w urzędach celnych druków formularzy mogą być stosowane formularze wniosku o wystawienie świadectwa pochodzenia i świadectwa pochodzenia zgodne ze wzorem obowiązującym przed dniem wejścia w życie UKC.

Reguły sporządzania świadectwa pochodzenia i dotyczącego go wniosku

Eksporter/nadawca wypełnia wniosek o wystawienie świadectwa pochodzenia oraz formularz świadectwa (oryginał i kopię) zgodnie z opisem pól i przypisami, a następnie składa je wraz z załącznikami w urzędzie celnym. Formularze wypełnia się identycznie wielkimi literami odręcznie, na maszynie lub komputerowo.

Świadectwo i wniosek nie mogą nosić śladów wymazań ani dopisków. Naniesione na nim zmiany wprowadza się poprzez wykreślenie błędnych danych i naniesienie, o ile zaistnieje taka potrzeba, danych poprawnych. Każda taka zmiana musi być uwierzytelniona przez osobę, która jej dokonała i poświadczona przez właściwe organy.

Przy każdej wymienionej na wniosku pozycji musi być podany numer porządkowy. Pod ostatnim wpisem należy umieścić poziomą linię. Niewykorzystane miejsce należy przekreślić w sposób uniemożliwiający dokonanie późniejszych wpisów. Towary muszą być opisane zgodnie z praktyką handlową i w sposób wystarczająco dokładny, aby umożliwić ich zidentyfikowanie.

Wystawienie duplikatu świadectwa pochodzenia i niewystawienie świadectwa 

Organ celny wystawia duplikat świadectwa pochodzenia, na podstawie dokumentów będących w jego posiadaniu, w przypadku jego kradzieży, utraty lub zniszczenia. Jest to możliwe na wniosek eksportera lub nadawcy towaru, któremu wystawiono oryginał świadectwa pochodzenia. 

W polu 5 duplikatu świadectwa pochodzenia zamieszcza się adnotację „Duplikat” oraz datę wystawienia i numer seryjny oryginału świadectwa.

Jeśli natomiast organ celny z powodu szczególnych okoliczności nie wystawił świadectwa pochodzenia podczas wywozu towaru, może je również wystawić po wywozie towaru.

Import i eksport towarów na rynku międzynarodowym oznacza konieczność przejścia przez odprawę celną i wniesienia należnych opłat celnych. Ilość i różnorodność przewożonych towarów jest ogromna, a każdy ich rodzaj obejmują inne przepisy.

Z eksportem pośrednim mamy do czynienia w sytuacjach, gdy polski eksporter sprzedaje swój towar zagranicznemu podmiotowi, który następnie sam dokonuje wywozu lub zleca wywóz w swoimi imieniu i dokonuje odprawy celnej we własnym imieniu.

Rola producenta w eksporcie pośrednim ogranicza się do udostępnienia produktów, których koszty oraz ryzyko z nimi związane bierze na siebie pośrednik. Zadaniem pośrednika jest natomiast przemieszczanie produktów z miejsca załadunku do granicy krajowej, a także znalezienie kupców na produkty i ich transport do nabywców. W tym rodzaju eksportu producent nie ma kontaktu z nabywcami towarów.

Procedury i obowiązki dokumentacyjne w eksporcie pośrednim

Zgodnie z przepisami ustawy VAT podstawową przesłanką kwalifikującą daną czynność jako eksport pośredni, a tym samym umożliwiającą zastosowanie stawki podatku VAT w wysokości 0%, jest faktyczny wywóz towarów poza teren UE przez nabywcę mającego siedzibę poza terytorium Polski lub przez podmiot działający na jego rzecz.

W ramach eksportu pośredniego podmiot krajowy nie ma obowiązku posiadania w dokumentacji oryginału dokumentu celnego – wymóg ten nie jest konieczny, ponieważ nie dokonuje on zgłoszenia.

Jednakże w interesie sprzedawcy krajowego jest, by posiadać w swojej dokumentacji dowody wskazujące, że towar będący przedmiotem dostawy opuścił terytorium UE oraz z których w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że towar określony w dokumencie eksportowym jest tożsamy z towarem, który został przez sprzedawcę wydany.

Jak rozliczyć eksport pośredni towarów?

Jeżeli eksporter nie otrzyma dokumentu z urzędu celnego potwierdzającego dokonanie odprawy celnej danego towaru przed dniem złożenia deklaracji za miesiąc lub kwartał, w którym dokonał eksportu danych towarów, wówczas nie wykazuje w ogóle w ewidencji VAT tej sprzedaży i oczekuje na dokument. Jeśli potwierdzenie dokonania odprawy celnej otrzyma w drugim okresie rozliczeniowym, to w deklaracji VAT za ten drugi okres może zastosować stawkę 0%.

W przypadku otrzymania potwierdzenia dopiero po dwóch okresach uprawniających do zastosowania stawki 0% VAT od dokonanego eksportu, sprzedawca ma prawo do korekty deklaracji i jest zobowiązany do zastosowania stawki 0% VAT dla dokonanego eksportu pośredniego.

Wady i zalety eksportu pośredniego

Do wad eksportu pośredniego można zaliczyć brak kontaktu producenta z klientem, a wraz z tym możliwości większej personalizacji oferty. Może też sprawiać trudności w planowaniu eksportu i dotarciu do reguł, które obowiązują na rynku nabywcy.

Zaletą tego rodzaju eksportu jest natomiast ograniczenie ryzyka producenta związanego z działalnością na rynkach zagranicznych. Producent nie musi zdobywać wiedzy na temat rynków, na których znajdują się jego produkty ani ponosić kosztów związanych z promocją i akwizycją, serwisem i magazynowaniem w krajach eksportowych.

CMR to międzynarodowy list przewozowy, który stanowi potwierdzenie zawarcia umowy transportowej. Jego formę oraz treść określają przepisy „Konwencji o umowie międzynarodowego drogowego przewozu towarów”.

CMR ułatwia pracę celnikom oraz zabezpiecza interesy nadawcy, odbiorcy oraz przewoźnika.

Co to jest CMR?

CMR to skrót oznaczający międzynarodowy samochodowy list przewozowy. Nazwa tego dokumentu pochodzi od „Convention relative au contrat de transport international de Marchandises par Route”, co tłumaczy się z jęz. francuskiego jako „Konwencję o umowie międzynarodowego drogowego transportu towarów”.

Porozumienie CMR zostało podpisane przez sygnatariuszy 19 maja 1956 roku w Genewie. W Polsce umowa weszła w życie 13 czerwca 1962 roku, a więc 6 lat później. Należy przy tym podkreślić, że przepisy nie obligują wprost nadawcę lub przewoźnika do wystawienia międzynarodowego listu CMR. Jednak w praktyce jest on wypełniany, ponieważ znacznie usprawnia transport drogowy i wywóz towaru za granicę.

Do czego stosuje się CMR?

Międzynarodowy list przewozowy CMR jest dokumentem, który potwierdza zawarcie umowy dotyczącej przewozu. Ułatwia on pracę służbom celnym oraz zabezpiecza towar na czas drogi, a także umożliwia wydanie towaru właściwej osobie. Dokument ten pomaga również w obliczeniu wysokości należności celnych i innych kosztów związanych z transportem.

Kto wystawia CMR? Umowa nie wskazuje, kto powinien wystawić list przewozowy, ale najczęściej dokonuje tego nadawca. Należy również pamiętać o podpisach. Musi on być parafowany zarówno przez nadawcę, jak i przewoźnika.

Konwencja CMR obejmuje transport międzynarodowy, a więc nie ma zastosowania w przypadku przewozów krajowych. Zakres jego stosowania jest bardzo szeroki. Dotyczy różnego rodzaju przewozów drogowych towarów realizowanych w celach zarobkowych przy użyciu pojazdów. Przez pojazdy należy rozumieć zarówno samochody, jak również przyczepy, naczepy i pojazdy członowe.

Nie każdy komercyjny transport międzynarodowy podlega przepisom CMR. Nie mają one zastosowania w przypadku przesyłek pocztowych, a także przewozu zwłok oraz rzeczy przesiedlenia.

CMR – ile egzemplarzy?

Wystawiając list przewozowy, należy zwrócić uwagę na liczbę druków. Choć przepis art. 5 ust. 1 konwencji CMR mówi o 3 egzemplarzach, list przewozowy zazwyczaj wystawiany jest w 4, różniących się kolorem, kopiach:

• pierwszy egzemplarz – koloru czerwonego – jest przeznaczony dla nadawcy,
• drugi egzemplarz – koloru niebieskiego – towarzyszy przesyłce i jest przeznaczony dla odbiorcy,
• trzeci egzemplarz – koloru zielonego – jest wystawiany dla przewoźnika,
• egzemplarz czwarty – koloru czarnego – służy celom administracyjnym.

Czasami jednak, gdy ładunek przewożony jest kilkoma pojazdami lub dzielony jest na partie towarów, konieczne może być wystawienie dodatkowych kopii dokumentu CMR. Dzięki temu każda ze stron umowy oraz administracja państwowa mają egzemplarz dokumentu do własnej dyspozycji.

Co powinien zawierać list przewozowy CMR?

Wypełniając list przewozowy, należy uwzględnić wszystkie obowiązkowe elementy wymienione w ustawie, a w razie konieczności, uzupełnić je o inne dane, które strony uznają za potrzebne. Ponieważ poszczególne egzemplarze listu przewozowego są samokopiujące, nie ma potrzeby kilkukrotnego wpisywania tych samych wzmianek do poszczególnych egzemplarzy listu przewozowego.

Zawartość listów przewozowych może się nieco od siebie różnić. W większości przypadków najważniejsze elementy listu przewozowego to:

• oznaczenie przewoźnika,
• dane nadawcy,
• oznaczenie odbiorcy,
• oznaczenie pojazdu,
• określenie rodzaju ładunku, jego wartości pieniężnej i gabarytów,
• znaki umożliwiające identyfikację ładunku,
• informacje o sposobie opakowania i stanie ładunku,
• informacje o miejscu przyjęcia towaru do przewozu i wyładunku,
• oznaczenie opłat frachtowych, a więc koszty powstałe od chwili zawarcia umowy do chwili dostawy,
• instrukcje dotyczące czynności celnych,
• data i miejsce wystawienia,
• podpis przewoźnika.

W razie wystąpienia takiej konieczności, dokument CMR może zawierać dodatkowe dane, takie jak:

• zakaz przeładunku towaru,
• wysokość kosztów, jakie nadawca zobowiązuje się pokryć,
• kwotę zaliczki, która będzie pobrana przy wydaniu towaru,
• wartość towaru i sumę przedstawiającą interes specjalny w dostawie,
• instrukcje dotyczące ubezpieczenia przesyłki,
• zadeklarowany termin, w jakim ma być wykonany przewóz,
• wykaz dokumentów przekazanych przewoźnikowi.

Dodatkowo Konwencja CMR zezwala, aby dokument przewozowy zawierał również inne elementy, jeśli strony umowy stwierdzą, że jest to potrzebne. Jeżeli ustawodawstwo krajowe, w którym wystawiono list przewozowy na to zezwala, podpisy na egzemplarzach mogą być wydrukowane, a także zastąpione przez stemple nadawcy i przewoźnika.

Przy wypisywaniu międzynarodowego listu przewozowego niezwykle ważna jest dokładność. Ewentualne pomyłki czy nawet zagubienie dokumentu mogą wiązać się ze wstrzymaniem lub cofnięciem transportu, do czasu dostarczenia przez nadawcę danych, które pozwolą na jego weryfikację.